EPL “bản full” về tay K+

Kể từ mùa giải 2010 – 2011, Công ty Truyền hình số vệ tinh Việt Nam (VSTV) – liên doanh giữa Truyền hình cáp Việt Nam (VCTV) thuộc Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) và Tập đoàn Canal + (Pháp) giữ bản quyền phát sóng tất cả các trận đấu thuộc EPL trên lãnh thổ Việt Nam, trong ba mùa giải liên tiếp. Đặc biệt, các trận đấu của EPL diễn ra ngày Chủ Nhật sẽ được phát sóng độc quyền chỉ trên hệ thống kênh K+ (cụ thể là kênh K+1) của liên doanh này. Kể cả ESPN và Star Sports khu vực châu Á – 2 kênh sóng vẫn tiếp phát và được các kênh truyền hình cáp trong nước tổ chức “chuyển ngữ” hay VTC HD cũng sẽ phải “dừng cuộc chơi” EPL vào ngày Chủ Nhật.

Như vậy, thay vì được xem với chi phí chấp nhận được như các mùa bóng trước đây, từ mùa này, khán giả Việt Nam sẽ phải mua gói cước Premium của K+ gồm 250.000 đồng thuê bao hằng tháng cộng với tiền mua một đầu thu (1.500.000 đồng) để có thể thưởng thức trọn vẹn EPL. Mức chi phí này bị dư luận đánh giá là quá cao so với mặt bằng thu nhập chung của người dân. Chính vì lẽ đó, trên báo chí và cộng đồng mạng những ngày qua, đề tài này đã trở nên “nóng bỏng” với những lý lẽ và phản ứng rất gay gắt.

Các ý kiến phản ứng, tựu trung, có thể quy về một nội dung chính yếu nhất: VSTV là doanh nghiệp Nhà nước, vậy mà chẳng những không tận dụng lợi thế của người nắm cổ phần chi phối (VTV đóng góp 51% vốn) để tăng tính chủ động trong đàm phán theo hướng hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và khách hàng mà còn tranh thủ vị thế “độc quyền” có được từ chiến thắng trong cạnh tranh với các “gà nhà” (đài, kênh Việt Nam khác) để bán đầu thu kiếm lợi, không thể hiện trách nhiệm xã hội đối với người đã đóng thuế “nuôi” mình.

Bình thường...

Thực ra, xét từ góc độ pháp lý, hoạt động kinh doanh của VSTV hoàn toàn không vi phạm pháp luật. Ngày hôm nay, môi trường, điều kiện kinh doanh đã thay đổi và mọi thứ cũng khác đi. Người kinh doanh đã nhìn thấy Việt Nam là một thị trường trưởng thành, có tiềm năng khai thác thực sự nên họ không bán rẻ như trước đây nữa. Điều đó có thể trái với mong muốn của số đông công chúng song là một hành xử phải chấp nhận trong nền kinh tế thị trường. Chia sẻ trên báo chí, LS Phạm Xuân Dương (Giám đốc Công ty Luật Đại Việt, Hà Nội) và ông Vũ Bá Phú (Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương) cũng cho rằng, không có dấu hiệu cho thấy VSTV vi phạm Luật Cạnh tranh.

Ngoài ra, trao đổi với Sinh Viên Việt Nam, một chuyên gia trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ thể hiện quan điểm: “Cách kinh doanh của VSTV có thể làm chúng ta nổi giận. Tuy nhiên, tôi nghĩ, trong làm ăn, chắc chắn doanh nghiệp không bao giờ muốn làm khách hàng nổi giận. Vì nếu vậy, anh sẽ bị khách hàng trừng phạt bằng cách tẩy chay sản phẩm (dịch vụ) của anh” – ông nói.

Phản ứng gay gắt của khán giả là phản hồi tốt cho người kinh doanh. Nó sẽ là cơ sở để họ xem xét lại khả năng trả tiền cho sản phẩm họ muốn bán rồi thương thảo lại hợp đồng với các điều khoản phù hợp hơn. Nếu quá tham lam và ích kỷ, doanh nghiệp sẽ mất dần khách hàng. Người làm ăn bao giờ cũng nghĩ trước tiên đến lợi nhuận và có thể dùng “mánh lới”, việc đó không lạ. Tuy nhiên, khách hàng, xét ở góc độ như vừa nêu cũng thực sự có “quyền lực” của mình.
“Quyền lực” đó có thể cần thời gian để phát huy tác dụng, chẳng hạn như việc hình thành các hiệp hội của người tiêu dùng/khán giả truyền hình.

... và không bình thường

Có người nhìn nhận VSTV là một công ty (truyền hình trả tiền), không phải một đài truyền hình Nhà nước truyền thống với nhiệm vụ chính trị hay trách nhiệm phổ cập, quảng bá để phục vụ số đông. Khoản vốn đầu tư, nếu có nguồn gốc từ tiền thuế của người dân (rót vào thông qua đơn vị chủ quản là VTV) có thể họ sẽ trả sòng phẳng cho ngân sách để phục vụ trở lại người dân, thông qua các khoản thuế của doanh nghiệp mà họ phải thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước trong quá trình kinh doanh.

Tuy nhiên, ngay cả khi đặt mục tiêu lợi nhuận lên trên hết thì việc đáp ứng quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng cũng luôn là trách nhiệm sống còn của một doanh nghiệp. Khán giả Việt Nam, trong nhiều năm qua đã đóng góp không nhỏ (trực tiếp bằng tiền mua kênh cáp) cho đài truyền hình quốc gia, chỉ vì họ được thưởng thức (và hứa hẹn đảm bảo) các chương trình giải trí hay, trong đó có EPL.

Trong nhiều năm nữa, chắc chắn đó vẫn là nhu cầu của đại đa số người dân có thu nhập trung bình và thấp. Bởi vậy, sự đối xử “ráo hoảnh” kiểu đặt khách hàng vào thế “phải mua đầu mới được xem”, trong khi các loại hình dịch vụ đều thuộc cùng một “mẹ” VTV, khó có thể coi là thỏa đáng. Ở đây, tính chất phục vụ đại chúng đã không được coi trọng bằng tính chất thương mại, bất chấp hoàn cảnh và điều kiện đặc thù của quan hệ khán giả - nhà đài, tại Việt Nam.

Cũng cần nói thêm, VSTV với hệ thống kênh K+ mặc dù là một công ty, hoạt động theo Luật Doanh nghiệp nhưng lại thuộc chủ quản của Đài Truyền hình Việt Nam, là một cơ quan báo chí. Chẳng dễ để phân định rạch ròi giữa VSTV - nhà sản xuất và cung cấp dịch vụ truyền hình, với một “nhà đài” với tính chất và đặc thù của một cơ quan truyền thông đại chúng. VSTV có yếu tố nước ngoài và cả yếu tố tư nhân (Canal + là một công ty tư nhân của Pháp). Trong khi, theo điều chỉnh của Luật Báo chí hiện hành, những sự kết hợp kiểu này hoàn toàn có thể gây nên tranh cãi.

Kiều Hải

Lưu bài viết |Bản in |Gửi bạn bè |Lưu yêu thích |PDF | Phản hồi (0) Chia sẻ