Trong sự so sánh ASEAN với các tổ chức khác trên thế giới, ông có nhận xét gì, dưới góc độ của một chuyên gia?

 Trong số các tổ chức nhỏ trên thế giới, chỉ có ASEAN là phát huy hiệu quả nhất mối quan hệ hợp tác. Chính ASEAN đang dần đóng vai trò định hướng hợp tác của các nước lớn khác trên thế giới.

ASEAN là một sự may mắn, bởi lẽ tất cả các tổ chức khu vực trên thế giới khác đều phát triển nhưng không có được vị thế như ASEAN (trừ EU). Còn lại, tổ chức các nước châu Mỹ, châu Phi, Nam á… đều có ý tưởng to tát nhưng lại không thể thực hiện được. Trong khi ASEAN mặc dù từ ý tưởng nhỏ (thành lập năm 1967 chỉ với mục đích là không đánh nhau), nhưng tổ chức này lại đạt được những thành quả lớn hơn cả mong đợi ban đầu.

ASEAN đã mang lại lợi ích như thế nào cho các nước thành viên?

Mặc dù có nhiều lời khen chê, nhưng nhìn chung ASEAN hiện nay là một tổ chức khá mạnh. Các quốc gia có mối quan hệ với ASEAN đều có thế của mình trong mối quan hệ với các nước khác trên thế giới. Ví dụ như Việt Nam là chủ tịch ASEAN nhiệm kỳ này nên vừa rồi mới được G20 mời tham dự, dù Việt Nam chưa phải là nước phát triển hay có “vai vế” gì.

Do vậy, ASEAN là con tàu chung mà các nước trên con tàu đó đều có lợi. Vấn đề là muốn hợp tác thì cần phải có sự hy sinh, chia sẻ lợi ích trong nội khối. Đó là tiêu chí của ASEAN. Do đó, tổ chức này cần phải phát triển hơn nữa và có nhiều những ràng buộc hơn nữa.

Tất nhiên vẫn là phát triển kinh tế và chống khủng hoảng.

ASEAN đang đối mặt với áp lực là một tổ chức cần có bản sắc hơn nữa, đúng với tiêu chí “thống nhất trong đa dạng”. ASEAN cần làm gì để có một bản sắc riêng trong khi các thành viên đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau? 

 Khẩu hiệu của ASEAN là thống nhất trong đa dạng, nhưng trên thực tế điều đó khó, nếu không muốn nói là không thể. Nó phải thống nhất trong lợi ích chứ không phải là trong đa dạng được. Tóm lại, mẫu số chung để các nước ASEAN phát triển là các nước nhỏ và vừa phải gắn kết với nhau để có được vai trò của mình trong khu vực và trên thế giới. Nếu không sẽ không thể có được những lợi ích như mong muốn trong hợp tác cũng như khi có mâu thuẫn xảy ra sẽ phải chịu phần thua thiệt lớn hơn so với các nước lớn. Chính vì vậy mà các nước nhỏ phải gắn kết với nhau, và đó là mẫu số chung. Và mẫu số chung này là bền vững.

Cũng cần phải suy xét lại hai nguyên tắc để ASEAN gắn kết chặt chẽ với nhau là nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. Hai nguyên tắc này bắt đầu lạc hậu trong một thế giới toàn cầu hóa và hội nhập nhanh chóng như hiện nay. Chẳng hạn, ở châu âu, họ có quyền tuyệt đối trong lãnh thổ của mình nhưng có sự cân nhắc với lợi ích các nước khác, vì lợi ích của người khác nằm luôn trong lợi ích của anh. Với áp lực của toàn cầu hóa và hội nhập sẽ khiến ASEAN cần phải có sự thay đổi nhiều hơn. Nhưng lịch sử cho thấy, cách thay đổi của tổ chức này là từ từ và đồng thuận. Đó cũng là văn hóa của người á châu. 

Xin cảm ơn ông.

Lê Ngọc Sơn (thực hiện)

Lưu bài viết |Bản in |Gửi bạn bè |Lưu yêu thích |PDF | Phản hồi (0) Chia sẻ