Nguyễn Thị Út Hằng đến từ huyện Yên Phong, Bắc Ninh, trong giờ thi môn hình hoạ, tại trường CĐSP TW (16/7/2010)-Ảnh: Quỳnh Hoa

140% thí sinh tốt nghiệp THPT chọn “cửa” đại học

Năm 2010, số học sinh THPT tốt nghiệp là hơn 843.000, đạt tỷ lệ gần 93%. Trong khi đó, theo tổng kết của Bộ GD - ĐT,  với trên 75% thí sinh dự thi đại học đợt một và  trên 73% thí sinh dự thi đợt hai, tổng số thí sinh dự thi 2 đợt tuyển sinh đại học 2010 là trên 1,2 triệu. Như vậy, so với tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT năm 2010 thì số thí sinh dự thi đại học đạt trên 140%. Tất nhiên, trong số này có cả thí sinh tự do nhưng con số này là không đáng kể. Việc bao nhiêu học sinh đỗ tốt nghiệp THPT thì có bấy nhiêu thí sinh dự thi đại học đã không còn là điều lạ. Thực trạng trên không phải ngành giáo dục không nhìn ra nhưng trong cách điều hành của ngành hiện nay còn đang tồn tại nhiều bất cập.

Thứ nhất, chủ trương “phân luồng” sau THPT là hoàn toàn đúng, cần khuyến khích học sinh học nghề hoặc học TCCN thay vì đổ xô vào đại học. Nhưng nó lại gặp mâu thuẫn với chính tổng số chỉ tiêu Bộ giao cho các trường đại học hằng năm. Mỗi năm, cùng với những trường mới ra đời, những trường đại học cũ vẫn được tăng chỉ tiêu (dù chỉ ở mức không quá 10%). Trong khi đó, theo quy luật, số lượng học sinh học THPT sẽ ngày càng giảm, cánh cửa vào đại học ngày càng rộng, trở thành một trong những nguyên nhân gây “tắc”.

Thứ hai, chẳng phải ngẫu nhiên mà vấn đề “phân luồng” học sinh sau trung học, nhất là ở cấp THCS được nhiều đại biểu quan tâm và chất vấn tại diễn đàn Quốc hội. Riêng năm học 2007 - 2008, tỷ lệ HS tốt nghiệp THCS trên cả nước vào học THPT, bổ túc THPT là khoảng gần 80%, học trong các cơ sở dạy nghề chỉ chiếm 2,5% và TCCN chiếm 1,8%, còn lại 17,5% (tương ứng khoảng 275.000 HS) không tiếp tục học tập. Tỷ lệ theo học nghề và TCCN ở năm học 2006 - 2007 cũng chỉ chiếm 3,1% và 1,4%.

Ở cấp THPT, theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD - ĐT) Hoàng Ngọc Vinh, khoảng vài ba năm trở lại đây, mỗi năm, có khoảng gần 400.000 HS chưa tốt nghiệp, bỏ học và cả HS đã tốt nghiệp nhưng không tiếp tục học. Năm 2009, theo thống kê của Sở GD - ĐT Hà Nội, trong gần 10.000 HS chưa tốt nghiệp THPT, chỉ có 2.200 HS vào học TCCN. Đây là một lãng phí lớn về kinh phí, thời gian của cả HS và xã hội, mà nguyên nhân là do công tác “phân luồng” chưa hiệu quả.

Minh chứng cho điều này còn thể hiện rõ ở phổ điểm bài thi của hầu hết địa phương trong nhiều năm trở lại đây đều có hình parabôn lệch sang bên trái (số HS có điểm dưới trung bình chiếm quá nửa). Ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, còn tới 28% số bài thi bị điểm dưới trung bình, riêng môn Ngoại ngữ là 47%. Tỷ lệ bài thi bị điểm dưới trung bình của hệ giáo dục thường xuyên cũng lên tới 56%, trong đó các môn Ngữ văn, Vật lý, Địa lý đều hơn 60%. Rõ ràng, đã có một số lượng không nhỏ HS đang “ngồi nhầm chỗ”. Thay vì ngồi 3 năm trong trường THPT, các em cần được định hướng để theo học các trường nghề.

Hướng nghiệp: bỏ quên Dạy nghề và TCCN

Trước mỗi mùa thi, các phương tiện thông tin đại chúng cũng như các trường thường rầm rộ tổ chức các buổi hướng nghiệp cho học sinh lớp 12. Nhưng tham gia hướng nghiệp là những trường nào? Đó chủ yếu là đại diện các trường đại học. Họ là khách mời của các đơn vị tổ chức. Và chắc chắn phải có đại diện của trường đại học thì học sinh mới “ngồi lại nghe”. Các trường nghề, trường TCCN “vắng bóng” hoàn toàn trên “sân chơi hướng nghiệp”.

Như vậy, việc hướng nghiệp hiện nay mới chỉ tập trung “hướng chọn ngành trong đại học, chọn trường phù hợp” mà không hướng tới phân luồng. Bộ GD - ĐT có hẳn một cơ quan chuyên trách là Trung tâm Lao động hướng nghiệp, nay là Trung tâm Cung ứng nguồn nhân lực nhưng chưa phát huy được vai trò. Rốt cuộc, thay vì làm nhiệm vụ hướng nghiệp để chiêu sinh, các trường nghề, trường TCCN tuyển sinh bằng cách đến các trường đại học, cao đẳng xin danh sách những thí sinh không trúng tuyển để... gửi giấy báo nhập học. Mục đích của họ là “vớt” được những thí sinh không đỗ đại học, cao đẳng và buộc phải học nghề

Hà Vi

Lưu bài viết |Bản in |Gửi bạn bè |Lưu yêu thích |PDF | Phản hồi (0) Chia sẻ