Cái Vô ngã,Vô thường

Thưa bác sĩ, gần đây nhiều bạn đọc báo SVVN gọi điện nhận xét rằng các bài trả lời của Bác sĩ Lương Cần Liêm thường không trực diện vào vấn đề, không định tính, định lượng được, nhưng vẫn khiến cho người đọc thấy thích thú và cảm thấy được giải tỏa? Xin bác sĩ giải thích một chút thắc mắc này của bạn đọc?

Tư vấn là gì? Theo tôi là người đồng hành để cùng nhau suy nghĩ, suy luận một số vấn đề chưa có giải đáp thỏa đáng. Đồng hành một đoạn đường không phải chỉ đường đâu là đúng, đâu là không đúng (cái không đúng chưa chắc là cái sai mà có thể chỉ là lầm thôi). Vậy bạn đọc thích thú vì tôi giúp mỗi người tự suy nghĩ trên một số móc nối tâm lý.

Biết cái chung thì hiểu đến cái cá biệt của mình, từ đó làm chủ giải pháp mà mình tìm ra rồi tự do quyết định cuộc sống của mình. Người tư vấn không phải người chỉ đạo, không phải thầy với trò, không phải người nói lên luật lệ, không phải người để nghe “xưng tội” mà chỉ là người “trò chuyện qua sông”. Cái trò chuyện đặc biệt đó là không phải với bạn mà là với người, làm “nguyên cớ” để những vấn đề bên trong được trình ra bên ngoài, phá vỡ vòng lẩn quẩn mình với mình, mình với bạn.

Nghiên cứu các triết lý của Đạo Phật đã giúp gì cho bác sĩ trong việc chữa các bệnh liên quan đến tâm thần, tâm lý?

Đó là cái Vô thường/Vô ngã. Nếu có phản ứng, có phản xạ là có cái gì trước đó mà ta có thể biết hoặc không ý thức, nhưng cái đó qui định hành vi và hành động ta. Biết vô thường, vô ngã là biết trong cõi  nhân gian này cái gì cũng có nhưng có thể thay đổi. Cái quan trọng nhất là ý thức cái chuyển động của hiện vật có biến dạng (tiếng Pháp: mouvement). Tình yêu vô thường là tình yêu luôn luôn ngắn nhưng không dứt đoạn vì đã biến thành tình thương “yêu dấu”.

Để người trẻ sống hiếu thuận, khoan hòa

Trước tiên là biết nghe, biết ngó. Sau là trao đổi (trao nhau và đổi thay tư duy) ý kiến, kinh nghiệm và hiểu biết. Kháng  cự  vòng  quay quá nhanh của cuộc sống là biết nhận định những “khẩn cấp” giả của người áp trên người, biết cho thì giờ là giá trị quan trọng nhất của thời gian sống. Chẳng  hạn nếu cắm đầu cắm cổ chạy theo tiền là hết biết sống là gì. Bảo vệ chỗ đứng và nhân thế của mình một cách lịch sự nhưng can đảm. Như thế là “tự do” trong nghĩa tự mình và do hoàn cảnh mà làm chủ cuộc sống của chính mình.

Tư tưởng chỉ biết “thắng thua”, “ăn thua đủ không chừa”, “đi đến trước trên đầu thiên hạ”, “di động của mình là mốt nhất” là xem con người chỉ là đồ vật cạnh tranh trước ngày chết. Chính người trẻ là mầm non đạo đức: mình thường  thấy em bé khóc khi cảm thấy bất công. đấy chính là đạo đức hồn  nhiên. Thanh niên nên giữ cái đạo đức hồn nhiên ấy để không bị thoái hóa bởi quá nhiều vật chất vô ích.

Theo quan điểm của bác sĩ, làm thế nào để người trẻ Việt có đời sống tâm thần tốt hơn?

Người Việt tin tưởng người Việt. Người trẻ có thể tin nơi người lớn đã có kinh nghiệm sống. Tức là cố gắng làm những gì ta nói và nói những gì ta làm, đấy là nguồn sống tâm thần ổn định.

Ta là ai với bạn?

Người ta sợ  tình yêu của người trẻ hiện nay dễ sa vào vội vã, ích kỷ, hời hợt. Bác sĩ nói thế nào với các bạn trẻ để trong Yêu của họ còn có Thương, trong Yêu có Khoan dung, có chấp nhận Khác biệt của nhau...?

Yêu là vừa cho mình vừa cho bạn. Nếu yêu cho mình mà quên bạn là yêu mà lợi dụng tình cảm. Yêu bạn mà quên mình là hy sinh lãng mạn, không đi xa. Yêu là cho nhau, chừng nào bạn không còn cảm giác cho và nhận đủ cho mình và đủ cho bạn thì phải hỏi lại: ta là ai với bạn ?

Theo bác sĩ, trong thế  giới ngày càng  mở, làm thế nào để con người tránh được việc kỳ thị nhau, đồng thời không bảo thủ, không sợ hãi, để giao lưu với thế giới, để tiếp cận đời sống văn minh một cách dễ dàng hơn?

Theo tôi, cái khó nhất của nhân loại là nhận diện con người giống nhau nhưng khác biệt với nhau, tức cái khác biệt không phải là cái thua kém. Tôi giống bạn như loài người nhưng con người tôi không phải con người bạn. Bạn không thể sống cuộc sống của tôi.

Cụ thể là từng người nên kiềm chế mình trước để xem bạn mình sống thế nào. Sở dĩ thái độ này rất khó là vì con người trước cái lạ, cái mới là thường sinh ra lo lắng, hoảng hốt, sợ mất bản chất mình. Dĩ  nhiên, đối tác ta cũng có thái độ tương tự. Đây là cái phức tạp nhưng mỗi  người cần có cách để hóa giải tự thân.

Xin cảm ơn Bác sĩ!
------
(*) Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Lương Cần Liêm hiện đang làm việc tại ĐH Y Paris (Pháp) và là Chủ tịch Hội khoa học Tâm lý, tâm thần Pháp-Việt. Ông cũng là khách mời quen thuộc của chuyên mục Yêu thực sự trên SVVN.

Lưu bài viết |Bản in |Gửi bạn bè |Lưu yêu thích |PDF | Phản hồi (0) Chia sẻ